Strategische helderheid als kostenpost

Elke grote organisatie heeft een ongeschreven kostenpost. Het zijn de kosten van ambiguïteit: de vergaderingen die twee keer worden gehouden, de projecten die worden gestart en gepauzeerd, de directieleden die dezelfde slide op maandag en donderdag anders interpreteren, de analistenuren die worden besteed aan het afstemmen van planversies die aan de top nooit zijn afgestemd.

Strategie wordt vaak gezien als een groeioefening. In de praktijk is het minstens evenzeer een kostenoefening. Een goed gedefinieerde strategie maakt duidelijk wat er niet wordt gedaan, door wie en volgens welke standaard. In die duidelijkheid liggen de besparingen. Het is ook waar de meeste strategieën falen, omdat duidelijkheid politiek kostbaar is om te creëren en goedkoop om te eroderen.

‘We hebben negen maanden besteed aan het schrijven van een strategie en achttien maanden aan het schrijven van memo's om uit te leggen wat de strategie níét betekende,’ vertelde een divisiedirecteur ons, zonder duidelijke ironie. Het patroon is bekend. Het document is precies. De organisatie is dat niet. De kloof tussen beide wordt gevuld met tijd, en tijd is de meest ondergewaardeerde input in elke grote onderneming.

De meest effectieve transformaties die wij zien, beginnen met het wegnemen van beslissingen, niet met het toevoegen ervan. Ze verkorten de lijst van bedrijfsonderdelen waarin de organisatie actief is. Ze verkorten de lijst van klanten die zij serieus bedient. Ze verkorten de lijst van maatstaven die aan de top worden beoordeeld. Elk van deze verkortingen heralloceert duizenden uren per jaar van heroverweging naar uitvoering, en die uren komen direct ten goede aan de operationele marge.

Er is ook een gerelateerd, menselijker aspect. Ambiguïteit is funest voor de mensen die u het minst wilt verliezen. Senior managers tolereren moeilijke strategieën. Incoherente strategieën tolereren ze niet lang. De besten onder hen zullen stilletjes vertrekken in plaats van nog een jaar te besteden aan het vertalen tussen twee onderling inconsistente versies van het plan. De verloopkosten van ambiguïteit zijn reëel, en ze concentreren zich precies daar waar het het meeste pijn doet.

Helderheid is niet hetzelfde als eenvoud. Een heldere strategie kan complex zijn, mits de complexiteit is vastgesteld in plaats van onderhandeld. De test is of twee bekwame directieleden, op hetzelfde moment met dezelfde vraag geconfronteerd, hetzelfde antwoord zouden geven zonder bij elkaar te rade te gaan. Als dat het geval is, is de kostenpost genaamd ambiguïteit klein. Zo niet, dan is deze groter dan de financiële afdeling meet, en nemen de kosten exponentieel toe.